بسم الله الرحمن الرحیم

خلاصه ای از تاریخچه علم خلاقیت شناسی

« خلاقیت شناسی » واژه ای است که برای نامیدن رشته علمی تخصصی میان رشته ای

وچند رشته ای مطالعه فرایندها و پدیده های خلاقیت و نوآوری، توسط  پژوهشگر ایرانی

دکتر سیدمهدی گلستان هاشمی واژه گزینی شده است ، که برابر انگلیسی آن Creatology  می باشد .

واژه « خلاقیت شناسی » از لحاظ  ساختار واژگانی مانند  واژه های « زیست شناسی » ،                       « زمین شناسی » ، « جامعه شناسی » ، « روان شناسی »  و دیگر واژه های مشابه می باشد .

این رشته علمی نوپا توسط نامبرده در پی مطالعات و پژوهش های چندین ساله گسترده ، برای اولین بار در جهان در سال 1378 پایه گذاری و تبیین شده و از آن پس به تدریج به محافل علمی ایران و دیگرکشورهای مختلف جهان معرفی گردیده و در حال حاضر بنیانگذاری این رشته علمی به نام ایشان و ایران در سطح    بین المللی ثبت شده است و در محافل و مراکز علمی مرتبط کشورهای مختلف، از پژوهشگران و صاحبنظران برجسته و فعال در حوزه علمی خلاقیت و نوآوری محسوب می شود .

ایشان ضمن بنیانگذاری و تبیین و توسعه رشته علمی تخصصی نوین میان رشته ای و چند رشته ای          مستقل « خلاقیت شناسی » در جهان و داشتن ابداعات و نظریه های متعدد در این حوزه علمی تخصصی ،

از پیشگامان معرفی و رشد و توسعه شاخه های مهمی از خلاقیت شناسی مانند :

« خلاقیت شناسی TRIZ » ( نظریه حل ابداعی مسئله )،« خلاقیت شناسی بیونیکی » و« کارآفرینی » 

در ایران می باشد .

به طور خیلی خلاصه مهم ترین اقدامات و گام های علمی دکتر سید مهدی گلستان هاشمی برای پایه گذاری ، تبیین و معرفی خلاقیت شناسی به عنوان یک حوزه علمی تخصصی با هویت مستقل   به جامعه علمی ایران و جهان موارد زیر می باشند :

1- مطالعات و پژوهش های ممتد و گسترده و عمیق در باره موضوعات خلاقیت و نوآوری از سال 1373 ، تاسیس موسسه ای علمی در این خصوص در سال 1373 ، تحلیل ها و طراحی مدل های مفهومی و پایه گذاری و تبیین در حدود سال های 1377 و 1378.

2- ارائه و معرفی از طریق نگارش مقالات علمی تخصصی در این باره . مقالاتی مانند موارد زیر :

- « تصویر ذهنی و نقش آن در یادگیری و خلاقیت » ( 1375 ). مجله اطلاعات علمی ، شماره 201 ،  خرداد 1375 .

- « خلاقیت و نوآوری » (1375 ) . جشنواره بین المللی خوارزمی ، بخش دانش آموزی ، بهمن 1375 . 

- « کاربرد شیوه مدیریتی خلاق در سازمان و مدیریت آموزشی » (1376 ) . کنفرانس نوآوری در سازمان و مدیریت آموزشی ، پژوهشکده تعلیم و تربیت ، تهران ، آبان 1376 .

- « روش های آموزشی انگیزشی خلاق » ( 1377 ).  کنفرانس تکنولوژی آموزشی ، دانشگاه علامه طباطبائی ، اردیبهشت 1377 . 

- « علوم را با شیوه های خلاق بیاموزید » (1377). مجله اطلاعات علمی ، شماره 231 ، آذر1377.   

- « خلاقیت شناسی علوم پایه فیزیک و شیمی » ( 1379 ) . فصلنامه پژوهشی مجتمع دانشگاهی علوم . شماره 2 ، زمستان 1379 .

- « فرهنگ خلاقیت و توسعه » ( 1379 ) . همایش بین المللی رویکرد فرهنگی به جغرافیا . دانشگاه فردوسی مشهد .

- « جایگاه نوآوری در مدیریت آینده سازمان ها » ( 1379 ) . ماهنامه تدبیر ، سازمان مدیریت صنعتی ، شماره 107 ، آبان 1379 .

- « خلاقیت شناسی نظام پیشنهادها » ( مدل خلاقیت شناختی نظام پیشنهادها و نقش TRIZ در نظام پیشنهادها ) .

  (1380 ). سومین همایش نظام پیشنهادها ، 8و9 اسفند 1380 ، دانشکده مدیریت دانشگاه تهران .

- « نقش خلاقیت شناسی و نظریه  TRIZ  در مدیریت کیفیت » ( 1380) . نشریه مدیریت کیفیت ، شماره 18 ، دی 1380 ،          انجمن مدیریت کیفیت ایران .

- « نقش نظریه حل مسئله ابداعی TRIZ در مراکز تحقیق و توسعه » ( 1380 ) . سومین همایش بین المللی مراکز تحقیق             و توسعه صنایع و معادن ، تهران ،2و3 دی 1380 .

- « نقش خلاقیت شناسی کاربردی و نظریه TRIZ  در مدیریت کیفیت جامع ( TQM ) » ( ۱۳۸۰) .

   چهارمین همایش سالانه ممیزین و سر ممیزین مدیریت کیفیت ، مرکز آموزش و تحقیقات صنعتی  ایران ،  اسفند 1380 .

- « خلاقیت شناسی علوم پژشکی و کارآفرینی » ( 1380 ) . کنگره کارآفرینی در بخش بهداشت و درمان ، دانشگاه علوم پژشکی شیراز ، 26و27 دی 1380 .

- « فناوری خلاقیت » ( 1380 ) . فصلنامه سیاست علمی و پژوهشی رهیافت ، شورای پژوهش های علمی کشور ، شماره 26 ، زمستان 1380 .

- « خلاقیت و نوآوری سازمانی و فناورانه » ( 1380 ) . فصلنامه سیاست علمی و پژوهشی رهیافت ، شورای پژوهش های علمی کشور ، شماره 26 ، زمستان 1380 .

- « خلاقیت شناسی تعاون » (  1381 ). ماهنامه تعاون ، شماره 223 ، آبان 1381 .

- « سیستم حل مسئله ابداعی و خلاقیت و نوآوری نظام یافته TRIZ » (1381 ) . مجله مدیریت انجمن مدیریت ایران ، شماره  59 و60 ، فروردین و اردیبهشت 1381 .

- « نقش خلاقیت شناسی کاربردی و نظریه TRIZ  در تحقیقات فنی مهندسی » ( 1381 ) . دومین   همایش روش های تحقیق در علوم و فنون مهندسی » . دانشکده فنی مهندسی دانشگاه امام حسین ( ع ) .   تهران ، اردیبهشت 1381 .

- « مدیریت و مهندسی کیفیت (   QEM) و مدیریت و مهندسی خلاقیت و نوآوری ( CIEM ) (1381 ) سومین کنفرانس بین المللی مدیریت کیفیت ، تهران ، 17 تا 19 آذر 1381 .

- « خلاقیت شناسی ارتباط دولت ، دانشگاه و صنعت » ( 1381 ) .   کنگره سراسری همکاری های دولت ، دانشگاه و صنعت برای توسعه ملی ، تهران ، 26 و 27 آذر 1381 .

و مقالات متعدد دیگر .

این مقالات به احتمال خیلی زیاد جزو اولین مقالات علمی فارسی در باره دانش خلاقیت شناسی TRIZ نیز           می باشند .

( در تاریخ 12 نوامبر 2002( آبان 1381 ) ، داریل من ، رئیس وقت انجمن  TRIZ اروپا (  ETRIA ) طی نامه ای ،         عضویت افتخاری ایشان را در انجمن مذکور اعلام می دارد ) .

3-  ارائه خلاصه نتایج پژوهشی با نگارش کتاب : « مقدمه ای برعلم خلاقیت شناسی ، دانش خلاقیت و نوآوری » در طی سالهای 1378و 1379 توسط  نامبرده و ارائه آن به انتشارات جهاد دانشگاهی در سال 1381 و انتشار آن در سال 1382 .

و نیز نگارش و انتشار کتاب از مجموعه علوم خلاقیت شناسی : « مبانی علم کارآفرینی ( دانش مهندسی کارآفرینی ) در سال 1382 .

4- ارائه درخواست انتشار مجله خلاقیت شناسی در سال 1379 و اخذ امتیاز رسمی آن درتابستان 1381 و انتشار اولین شماره آن در تابستان 1382( پس از بازگشت از سفر علمی آموزشی ژاپن و ارتباط با پروفسور ناکاگاوا از پیشگامان توسعه TRIZ  در ژاپن ) .

نام اولیه این فصلنامه « خلاقیت شناسی و کارآفرینی » بوده ( که به احتمال زیاد اولین مجله کارآفرینی ایران ( دارای امتیاز رسمی ) می باشد ) سپس نام مجله به « علوم خلاقیت شناسی وحل مسئله ابداعی (  TRIZ ) تغییر می یابد .

این مجله تنها مجله تخصصی علم خلاقیت شناسی در جهان و ایران ، اولین مجله کارآفرینی ایران ،اولین مجله   TRIZ ایران و از معدود مجلات با موضوعات خلاقیت ، نوآوری ، حل خلاق مسئله  و TRIZ در سطح جهان می باشد ( که البته تا کنون به فارسی بوده است ) .

ارائه مقالات :

- « خلاقیت شناسی و دانشTRIZ  » ( 1382 )  . فصلنامه علوم خلاقیت شناسی و حل مسئله   ابداعی TRIZ ))     ( خلاقیت شناسی و کارآفرینی ) . شماره اول ، تابستان 1382 .

- « خلاقیت شناسی کارآفرینی » ( 1382 ) . فصلنامه علوم خلاقیت شناسی و حل مسئله   ابداعی TRIZ ))        ( خلاقیت شناسی و کارآفرینی ) . شماره اول ، تابستان 1382 .

- « رویکرد خلاقیت شناختی  TRIZ» ( 1382 ) . فصلنامه علوم خلاقیت شناسی و حل مسئله   ابداعی TRIZ )) ( خلاقیت شناسی و کارآفرینی ) . شماره دوم ، پائیز1382 .

- « خلاقیت شناسی کار در سازمان های صنعتی » ( 1382 ) . فصلنامه علوم خلاقیت شناسی و حل مسئله ابداعی TRIZ )) ( خلاقیت شناسی و کارآفرینی ) . شماره سوم ، زمستان1382 .

- « مفاهیم مهندسی کارآفرینی » ( 1382 ) . فصلنامه علوم خلاقیت شناسی و حل مسئله ابداعی TRIZ ))           ( خلاقیت شناسی و کارآفرینی ) . شماره سوم ، زمستان1382 .

- « خلاقیت شناسی مدیریت بهره وری » ( 1383 ). فصلنامه علوم خلاقیت شناسی و حل مسئله  ابداعی TRIZ )) ( خلاقیت شناسی و کارآفرینی ) . شماره چهار ، بهار 1383.

-  « نظریه خلاقیت شناسی ماگیاری بک » ( 1383 ) . فصلنامه علوم خلاقیت شناسی و حل مسئله ابداعی TRIZ )) ( خلاقیت شناسی و کارآفرینی ) . شماره شش ، پائیز1383 .

  - « مسئله و TRIZ  » ( 1383 ). فصلنامه علوم خلاقیت شناسی و حل مسئله ابداعی  TRIZ                      ( خلاقیت شناسی و کارآفرینی ) . شماره شش، پائیز1383 .

- « خلاقیت شناسی فیزیک » (1383) . فصلنامه علوم خلاقیت شناسی و حل مسئله  ابداعی TRIZ ))                 ( خلاقیت شناسی و کارآفرینی ) . شماره شش ، پائیز1383 .

- « خلاقیت شناسی سازمانی و مدیریتی : مدیریت استراتژیک خلاقیت و نوآوری » (1383).

    فصلنامه علوم خلاقیت شناسی و حل مسئله  ابداعی TRIZ )). شماره هفت ،زمستان1383 .

- « خلاقیت شناسی سازمانی و مدیریتی : سیستم TCIM  ( نظام مدیریت خلاقیت و نوآوری

   فراگیر ) . فصلنامه علوم خلاقیت شناسی و حل مسئله  ابداعی TRIZ )). شماره هشت ،

    بهار1384 .

- « شاخه های دانش خلاقیت شناسی بیونیکی » ( 1384 ) . فصلنامه علوم خلاقیت شناسی و

 حل مسئله  ابداعی TRIZ )). شماره نه ، تابستان 1384.

- « خلاقیت شناسی عمومی : تعاریف و مفاهیم خلاقیت و نوآوری » ( 1384 ) . فصلنامه علوم

    خلاقیت شناسی و حل مسئله  ابداعی TRIZ )). شماره ده و یازده ، پائیز و زمستان1384.

- « خلاقیت شناسی سازمانی نظام پیشنهادها و مدیریت خلاقیت و نوآوری جامع (  TCIM ) .

  فصلنامه علوم خلاقیت شناسی و حل مسئله  ابداعی TRIZ )). شماره دوازده ، بهار1385.

5-  ارائه سمینارها و سخنرانی های علمی ، طراحی وتدریس دوره ها و کارگاههای  آموزشی  متعدد در دانشگاهها و سازمان های مختلف کشور .

5- تبدیل تدریجی موسسه علمی تاسیس شده در سال 1373 به « پژوهشکده علوم  خلاقیت شناسی ،     تریز(TRIZ ) ومهندسی و مدیریت نوآوری » برای طراحی وانجام مطالعات وپژوهش های                 علمی تخصصی حرفه ای و کنفرانس های علمی در این خصوص .

تاسیس مرکز مطالعات علمی تخیلی و طراحی « مرکز بین المللی علم خلاقیت شناسی » ( ICSC ) .

6- انجام پژوهش های تخصصی و حرفه ای متعدد در حوزه شاخه های علم                  خلاقیت شناسی  و توسعه آن ، و ارائه مقالات علمی مربوطه به ژورنال ها و کنفرانس های علمی   داخلی و بین المللی  .

 7- طراحی ، پایه گذاری و برگزاری کنفرانس های ملی سالیانه خلاقیت شناسی،تریزو                       مهندسی ومدیریت نوآوری ایران

 اولین کنفرانس : 14و 15 آبان 1387

دومین کنفرانس : 12 و 13 آبان 1388

سومین کنفرانس: 5 و 6 آبان 1389

چهارمین کنفرانس : آبان 1390